Jean Baubérot, rreth nocionit të laicitetit – intervistë

Intervistë me Jean Baubérot – themelues i sociologjisë së laicitetit.

Jean Baubérot është historian dhe sociolog francez, themelues dhe drejtor i moçëm i grupit Shoqeri, Fe, Laicitete (GSRL). Ai nuk ka reshtur se mbrojturi një laicitet më përfshirës, me inkluziv të mundshëm, i cili nuk i përkulet neutralitetit.

Cili është përkufizimi juaj i laicitetit ?
Mendoj se nuk duhet dhënë një përkufizim substancial të laicitetit. Duhet ta përkufizojmë me qëllimet e tij dhe unë i shoh dy: në një anë, liria e ndërgjegjes si një liri publike (dhe jo vetëm si liri e brendshme) që ka të gjitha karakteristikat e lirive publike në demokraci.. Në anën tjetër, parimi i mos diskriminimit për arsye të bindjeve fetare. Për të arritur këto finalitete apo qëllime, mënyra më e mirë është ndarja e pushtetit politik dhe autoriteteve fetare, që këto të fundit të mos marrin pjesë në qeverisje, të mos imponojnë (përmes pushtetit politik, sh.p) normat e tyre shoqërisë. Rezultati është neutraliteti i arbitrar i pushtetit publik, Shteti sillet si një arbitër me bindjet e ndryshme. Me këtë përkufizim, shohim se mund të ketë mënyra të ndryshme se si mund të jetësohet laiciteti, pra laicitete konkrete të cilat dallojnë sipas historisë së vendeve dhe kontekstit gjeopolitik. Brenda një vendi, laiciteti vazhdimisht është një çështje midis aktorëve të ndryshëm të cilët mund të kenë botëkuptime të ndryshme.

Disa këmbëngulin se liria e ndërgjegjes është mbi të gjitha emancipimi nga feja dhe e lokalizojnë laicitetin në një luftë shumë antiklerikale; të tjerë, në të kundërtën, në konceptimin e tyre të lirisë së ndërgjegjes, insistojnë mbi lirinë e fesë dhe e bëjnë atë një sinonim të saj, duke zbehur të drejtën për të mos besuar, për të refuzuar fenë. Bëhet fjalë pra për një përkufizim i cili tenton të përfshijë faktin se laiciteti përbënë gjithnjë një çështje socio-politike.
Continue reading

Standard

“Eja në ISIS.Është sikur në lojen «Call of Duty», por është reale”. Intervistë me Olivier Roy.

Përse terrorizmi islamist është zhvilluar në një kërcënim global dhe çfarë kanë të përbashkët luftëtarët e rinj të «Shtetit Islamik ». (sh.a. në vazhdim shkurtesa SHI) me aktet vrasëse në shkollat amerikane? Një bisedë me Olivier Roy, njohësin kryesorë francez të islamit.

 

Nga Daniel Binswanger

Ndër njohësit e islamit ai është një shfaqje e veçantë. Në njërën anë Olivier Roy ka përfunduar një karrierë të shkëlqyeshme akademike dhe ka përpiluar disa nga studimet kryesore rreth islamit politik. Libri i tij “Dështimi i islamit politik“ (L’Échec de l’Islam politique) përdoret si referencë, ashtu siç edhe “Rruga islame drejt perëndimit“, një analizë rreth pozitës së islamit në shoqërinë e tanishme te globalizuar. Në anën tjetër Roy posedon një thesar të përvojës në hulumtime politike në terren, gjë e cila e dallon atë nga të ashtuquajturit ekspertë: ai i qasej nga afër objekteve të studimeve të veta si udhëtar, por edhe si këshilltar shumëvjeçar i Ministrisë së Jashtme franceze dhe shërbimeve të sigurimit, si dhe si diplomat i OSBE dhe i dërguar i UNO-së. Gjatë viteve 80-ta përshkonte me të madhe Afganistanin e kapluar nga lufta dhe si njohësi më i mirë perëndimor i muxhahedinëve antisovjetikë u bë ekspert i kërkuar në qarqe të shkencës, diplomacisë dhe shërbimeve te sigurisë. 11 Shtatorin e përjetoi gjersa ishte në Dushanbe, kryeqyteti i Republikës së Taxhikistanit në Azinë qendrore. Udhëtoi për t’u takuar me komandantin Masud, udhëheqësin e aleancës veriore afgane, të cilin ai e njihte për më shumë se 20 vite. Mirëpo Masud u vra dy ditë më herët nga Al Kaida, si fillesë e sulmeve në ShBA. Roy ka provuar të depërtojë teorikisht në islamin politik dhe terrorin islamik, por nuk e njeh atë vetëm nga teoria. Në të gjitha librat e tij ai niset nga bindja se islami politik mund të kuptohet vetëm nëse trajtohet nga kornizat e zhvillimeve shoqërore e politike.

Continue reading

Standard

Jacques Rancière, intervistë

Sjellim këtu një intervistë të filozofit frëng Jacques Rancière, të botuar tek Verso.com. Përmbajtja e intervistës është relevante për kontekstin tonë meqë, ndër të tjera, trajton një tendencë që është mjaft e pranishme në ligjërimin publik shqiptar: shpërdorimi dhe bastardimi i nocionit të laicitetit. Meqë në këtë blog kemi shkruar më herët rreth kësaj tendence, e gjykuam si përmbajtje të volitshme për tu përkthyer. Intervista është realizuar na shkrimtari dhe gazetari Éric Aeschimannm.

Continue reading

Standard

Rom e Mysliman

Korporata RAND, në Janar të vitit që shkoi, publikoi një raport dhe analizë rreth trendit të intolerancës në Evropën Perëndimore. Meqë, aq sa di unë, kjo nuk është përcjellë në lajmet e shkruara në shqip, konsideroj të rëndësishme të sjellë në këtë blog të dhënat (grafike) të rritjes apo rënies së intolerancës në Evropën Perëndimore ndaj pesë variabileve të studiuara dhe analizuara nga hulumtuesit e RAND :

  1. Komuniteti rom
  2. Racat e ndryshme
  3. Imigrantët
  4. Çifutët
  5. Myslimanët
  6. Homoseksualet

Hulumtimi është bërë për 13 shtete të Evropës Perëndimore : Austri, Holandë, Danimarkë, Belgjikë, Finlandë, Francë, Gjermani, Irlandë, Itali, Portugali, Spanjë, Suedi dhe Britani e Madhe.

Continue reading

Standard

Dy-tri fjalë për të folurit rreth fesë

Në Kosovë, sikur në shumë vende të tjera, pas atentateve në Paris u diskutua për fjalën e lirë. Por këtu nuk do të merrem me diskutimet liberale rreth fjalës së lirë dhe kufijve të saj  të parapara në Kushtetutë në terma që ofrojnë hapësirë të gjerë interpretimi dhe as  me kontradiktat logjike që e kanë përcjellë diskutimin mbi fjalën e lirë në Kosovë. Këtu do të përpiqem të shtjelloj  problematikën e ligjërimit gazetaresk, njëanëshmërinë e tij në shtjellimin e çështjeve te sociologjisë se fesë  si dhe me manifestimet e mosnjohurisë elementare mbi disa nocione  fetare  në diskutimet rreth saj. Ndjekësi i mediave tona e kupton, natyrshëm, që diskutimet rreth fesë në Kosovë sillen kryesisht rreth fesë Islame dhe rrjedhimisht ky blog detyrimisht  duhet t’iu referohet këtyre diskutimeve. Blogu do të sjellë në të ardhmen edhe shkrime kritike për ligjërimin fetar në Kosovë dhe variacionet e përdorimit të fesë nga aktorë të ndryshëm të shoqërisë kosovare. Continue reading

Standard