Jean Baubérot, rreth nocionit të laicitetit – intervistë

Intervistë me Jean Baubérot – themelues i sociologjisë së laicitetit.

Jean Baubérot është historian dhe sociolog francez, themelues dhe drejtor i moçëm i grupit Shoqeri, Fe, Laicitete (GSRL). Ai nuk ka reshtur se mbrojturi një laicitet më përfshirës, me inkluziv të mundshëm, i cili nuk i përkulet neutralitetit.

Cili është përkufizimi juaj i laicitetit ?
Mendoj se nuk duhet dhënë një përkufizim substancial të laicitetit. Duhet ta përkufizojmë me qëllimet e tij dhe unë i shoh dy: në një anë, liria e ndërgjegjes si një liri publike (dhe jo vetëm si liri e brendshme) që ka të gjitha karakteristikat e lirive publike në demokraci.. Në anën tjetër, parimi i mos diskriminimit për arsye të bindjeve fetare. Për të arritur këto finalitete apo qëllime, mënyra më e mirë është ndarja e pushtetit politik dhe autoriteteve fetare, që këto të fundit të mos marrin pjesë në qeverisje, të mos imponojnë (përmes pushtetit politik, sh.p) normat e tyre shoqërisë. Rezultati është neutraliteti i arbitrar i pushtetit publik, Shteti sillet si një arbitër me bindjet e ndryshme. Me këtë përkufizim, shohim se mund të ketë mënyra të ndryshme se si mund të jetësohet laiciteti, pra laicitete konkrete të cilat dallojnë sipas historisë së vendeve dhe kontekstit gjeopolitik. Brenda një vendi, laiciteti vazhdimisht është një çështje midis aktorëve të ndryshëm të cilët mund të kenë botëkuptime të ndryshme.

Disa këmbëngulin se liria e ndërgjegjes është mbi të gjitha emancipimi nga feja dhe e lokalizojnë laicitetin në një luftë shumë antiklerikale; të tjerë, në të kundërtën, në konceptimin e tyre të lirisë së ndërgjegjes, insistojnë mbi lirinë e fesë dhe e bëjnë atë një sinonim të saj, duke zbehur të drejtën për të mos besuar, për të refuzuar fenë. Bëhet fjalë pra për një përkufizim i cili tenton të përfshijë faktin se laiciteti përbënë gjithnjë një çështje socio-politike.
Continue reading

Advertisements
Standard

Dekorimet festive, paratë  publike dhe laiciteti  

KrishtKosova është vend ku laiciteti përmendet vetëm kalimthi, si rrufe, për të  projektuar shpesh kuptime të  përfytyruara, të imagjinuara. Në debatet parlamentare ashtu sikurse edhe në ato të shoqërisë civile, shumë rrallë mund të gjendet një trajtim i detajuar  mbi kuptimet e këtij nocioni, përndryshe thelbësor për mbarëvajtjen  e jetës së një bashkësie pluraliste në  Shtetin modern. Në rastet më të shpeshta, për të mbuluar qëndrime shpesh ideologjikisht të motivuara, laiciteti shpërfaqet në formën e tij më  të  fetishizuar si “ndarje e fesë nga Shteti”, por ai në kompleksitetin e tij tejkalon këtë formulë të thjeshtëzuar. Më poshtë do të merrem me një çështje aktuale, si shkas për të  paraqitur atë  se çfarë  nënkupton laiciteti. Sidomos duke konsideruar se ‘laicteti’ , në ligjërimin tonë publik, qëndron krah për krah me fjalë të tjera si një “shënjues pluskues” , siç do ta quante Levi-Strauss.
Continue reading

Standard