Jean Baubérot, rreth nocionit të laicitetit – intervistë

Intervistë me Jean Baubérot – themelues i sociologjisë së laicitetit.

Jean Baubérot është historian dhe sociolog francez, themelues dhe drejtor i moçëm i grupit Shoqeri, Fe, Laicitete (GSRL). Ai nuk ka reshtur se mbrojturi një laicitet më përfshirës, me inkluziv të mundshëm, i cili nuk i përkulet neutralitetit.

Cili është përkufizimi juaj i laicitetit ?
Mendoj se nuk duhet dhënë një përkufizim substancial të laicitetit. Duhet ta përkufizojmë me qëllimet e tij dhe unë i shoh dy: në një anë, liria e ndërgjegjes si një liri publike (dhe jo vetëm si liri e brendshme) që ka të gjitha karakteristikat e lirive publike në demokraci.. Në anën tjetër, parimi i mos diskriminimit për arsye të bindjeve fetare. Për të arritur këto finalitete apo qëllime, mënyra më e mirë është ndarja e pushtetit politik dhe autoriteteve fetare, që këto të fundit të mos marrin pjesë në qeverisje, të mos imponojnë (përmes pushtetit politik, sh.p) normat e tyre shoqërisë. Rezultati është neutraliteti i arbitrar i pushtetit publik, Shteti sillet si një arbitër me bindjet e ndryshme. Me këtë përkufizim, shohim se mund të ketë mënyra të ndryshme se si mund të jetësohet laiciteti, pra laicitete konkrete të cilat dallojnë sipas historisë së vendeve dhe kontekstit gjeopolitik. Brenda një vendi, laiciteti vazhdimisht është një çështje midis aktorëve të ndryshëm të cilët mund të kenë botëkuptime të ndryshme.

Disa këmbëngulin se liria e ndërgjegjes është mbi të gjitha emancipimi nga feja dhe e lokalizojnë laicitetin në një luftë shumë antiklerikale; të tjerë, në të kundërtën, në konceptimin e tyre të lirisë së ndërgjegjes, insistojnë mbi lirinë e fesë dhe e bëjnë atë një sinonim të saj, duke zbehur të drejtën për të mos besuar, për të refuzuar fenë. Bëhet fjalë pra për një përkufizim i cili tenton të përfshijë faktin se laiciteti përbënë gjithnjë një çështje socio-politike.
Continue reading

Advertisements
Standard

Dy-tri fjalë për të folurit rreth fesë

Në Kosovë, sikur në shumë vende të tjera, pas atentateve në Paris u diskutua për fjalën e lirë. Por këtu nuk do të merrem me diskutimet liberale rreth fjalës së lirë dhe kufijve të saj  të parapara në Kushtetutë në terma që ofrojnë hapësirë të gjerë interpretimi dhe as  me kontradiktat logjike që e kanë përcjellë diskutimin mbi fjalën e lirë në Kosovë. Këtu do të përpiqem të shtjelloj  problematikën e ligjërimit gazetaresk, njëanëshmërinë e tij në shtjellimin e çështjeve te sociologjisë se fesë  si dhe me manifestimet e mosnjohurisë elementare mbi disa nocione  fetare  në diskutimet rreth saj. Ndjekësi i mediave tona e kupton, natyrshëm, që diskutimet rreth fesë në Kosovë sillen kryesisht rreth fesë Islame dhe rrjedhimisht ky blog detyrimisht  duhet t’iu referohet këtyre diskutimeve. Blogu do të sjellë në të ardhmen edhe shkrime kritike për ligjërimin fetar në Kosovë dhe variacionet e përdorimit të fesë nga aktorë të ndryshëm të shoqërisë kosovare. Continue reading

Standard

Gramatika e laicitetit kosovar. Kundrinori i zhdrejtë i laicitetit të Kosovës, Krishtlindjet dhe shkollat publike

Në shkrimin paraprak jemi munduar që, përmes rastit të dekorimeve, të tregojmë se si ‘laiciteti’ në ligjërimin kosovar mbetet kryesisht si një siluetë. Ndërsa tani, do të përpiqemi të shohim pak më thellë në atë se mbi kë (nuk) vepron laciteti në hapësirën kosovare. Do të marrim disa shembuj mbi të cilët diskutimet rreth laicitetit mungojnë tërësisht, krahas përmendjes së nocionit kryesisht në raste të cilat implikojnë religjiozitetin mysliman, pra Islamin. Islami në fakt është objekti mbi të cilin kryesisht bie diskursi i tillë i laicitetit. Por, kryesisht, vetëm përmendet për të plasuar qëndrime antagoniste.

Continue reading

Standard